محمد مهريار

330

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

آورده‌اند . اين ديه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) فقط 77 نفر جمعيت داشته است و گمان مىرود بر اثر قلت نزولات آسمانى شكوفايى اقتصادى آن كمتر و جمعيت آن نيز كمتر شده است . دربارهء جامعه‌شناسى روستايى نواحى يزد در موارد مختلف به مناسبات متعدد گفت‌وگو شده است و حاجت به تكرار نيست . اجمالا در اين نواحى يك نحوهء معيشت مبتنى بر اتكاى به نفس و صبغه‌اى از تمدن كهن وجود دارد و استحكام مبانى اخلاق ، زحمت‌كشى و كوشايى همه خاصهء مردم يزد است كه اين ديه نيز از آن بىبهره نيست و در اطراف ايران ديه‌هاى بسيارى بدين نام ناميده شده است . واژه‌شناسى : در اصفهان و ناحيت آيدغميش لنجان ديه‌هاى بسيارى با « چم » آغاز مىشود مثل چم‌آسمان ، چم‌پير و چم‌گوساله و چم‌كاكا و غيره . و از دقت در نام آنها معلوم مىشود كه با توجه به خصوصيات محل ، چم در اينجا به معنى خم و پيچ رودخانه است كه در كنار رودخانه همين‌كه پيچى و خمى پيدا شده كشاورزان كوشا به زحمت زمينى براى زراعت تهيه مىكرده و آن را « چم » مىخواندند . بىشك همهء چم‌هاى اصفهان با توجه به اين معنا نامگذارى شده است . اما در نواحى ديگر ايران ( ايزه ، خرم‌آباد ، ملاير ، نايين و غيره ) . نيز « چم » به همين معنى و با توجه به معانى ديگر واژه زياد است . در لغت ، « چم » را به معناى مرام و رفتار و باز به معناى خم و خميده و راههاى پر پيچ نيز گفته‌اند و معانى ديگر كه با زراعت و آب و آسايش ارتباط دارد نيز براى آن ذكر كرده‌اند . در لهجهء شوشترى « چم » به معناى زمين زراعتى ساحل رودخانه است . محمد باقر نيرومند در نصاب شوشترى گويد : چم چه باشد زمين ساحل رود * چم خم هم « چاخا » و « ديد » چه دود « 1 » گفته شد كه در اصفهان به ديه‌هاى ساحل رودخانه چم مىگويند و در اينجا هم ظاهرا به رعايت آن جهات به اين نام ، نامبردار شده است . چم ديگرى را نيز در نايين ذكر كرده‌اند كه آن نيز به ناچار به همين معناست . چم آسمان - چم چم‌پير - چم

--> - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 107 . ( 1 ) - ن . ك . به : نصاب شوشترى ، ص 9 .